«ҚР азаматтарының төлем қабілеттілігін қалпына келтіру және банкроттығы туралы» Заңы 2023 жылдың 3 наурызынан бастап күшіне енді. Аталған заң төлемге қабілетсіз азаматтардың қаржылық жағдайын реттеуге және банкроттық рәсімдерін заңды түрде қолдануға мүмкіндік береді. Бұл жайында Түркістан облысы бойынша Мемлекеттік кірістер департаментінің Дәрменсіз борышкерлермен жұмыс басқармасының басшысы Ержан Шынәділ БАҚ өкілдерімен өткен брифингте мәлімдеді.
«Құжат — дара кәсіпкер ретінде тіркелмеген жеке тұлғаларға қатысты қолданылады. Азаматтар соттан тыс банкроттық, сот арқылы банкроттық және төлем қабілеттілігін қалпына келтіру рәсімдерін пайдалана алады. Сондай-ақ, соттан тыс банкроттық қарызы 1600 АЕК-тен аспайтын, мүлкі жоқ және 12 ай бойы қарызын өтемеген азаматтарға арналған. Ал қарыз көлемі жоғары болған жағдайда сот арқылы банкроттық рәсімі қолданылады»- деді спикер.
Рәсім барысында айыппұлдар мен өсімпұл есептеу тоқтатылып, кредиторлардың талап қоюына шектеу қойылады және мүлікті өндіріп алуға тыйым салынады. Соттан тыс рәсім 6 айға созылады. Нәтижесінде азамат банкрот деп танылып, берешегі жойылады. Сонымен қатар, банкрот деп танылған тұлғаға 5 жыл бойы несие алуға шектеу қойылады және 3 жыл қаржылық жағдайына мониторинг жүргізіледі. Алимент және келтірілген зиянды өтеу міндеттемелері сақтала бермек. Айта кетейік, аталған заң азаматтардың қаржылық тұрақтылығын қалпына келтіруге және олардың құқықтарын қорғауға бағытталған.
Заңның енгізілуі әсіресе жеке кәсіпкерлер мен шағын бизнес өкілдері үшін маңызды болып отыр. Көптеген азаматтар күтпеген экономикалық қиындықтар мен кірістердің төмендеуі салдарынан қарыздарын уақтылы төлей алмай, сотқа дейінгі дауларға тап болатын еді. Енді банкроттық рәсімдері арқылы олар қаржылық тұрақтылығын қалпына келтіріп, өмірін қайта жоспарлауға мүмкіндік алады.
Сонымен қатар, банкроттық рәсімдері азаматтарға психологиялық жеңілдік береді. Қарыздар мен өсімпұлдар тоқтатылып, құқықтық қорғаныс қамтамасыз етілгендіктен, азаматтар жаңа жұмысқа орналасуға немесе өз кәсіптерін дамытуға назар аудара алады. Бұл шара халықтың қаржылық сауаттылығын арттыруға да әсер етеді, себебі қарыздарды басқару және жоспарлау тәжірибесі күшейеді.
Болашақта заң аясында электрондық мониторинг пен консультациялық қызметтерді дамыту көзделіп отыр. Қарызды төлеу мүмкіндігін жоғалтқан азаматтарға арнайы ақпараттық және құқықтық қолдау көрсетіліп, банкроттық рәсімдерін дұрыс және тиімді қолдану жолдары түсіндіріледі. Бұл бастамалар өңірдегі экономикалық тұрақтылық пен азаматтардың әлеуметтік қорғалуын арттыруға бағытталған.
Сонымен бірге, заң азаматтардың қаржылық жауапкершілігін арттыруға ықпал етеді. Банкроттық рәсімі арқылы қарызын өтей алмаған азаматтар өз қателіктерін түсініп, қаржылық жоспарлау дағдыларын жетілдіре алады. Бұл қадам халықтың қаржылық мәдениетін көтеруге, әрі болашақта қарызға бату тәуекелін азайтуға мүмкіндік береді. Сондай-ақ, заң қарыз алушылар мен кредиторлар арасындағы даулы жағдайларды шешудің әділ және ашық тетігін қамтамасыз етеді. Азаматтардың құқықтары қорғалатын болғандықтан, сот процестері қысқарып, бюрократиялық кедергілер азаяды. Бұл шара жалпы қоғамдағы қаржылық тұрақтылықты нығайтып, экономикалық белсенділікті қолдауға бағытталған.