Түркістан облысында агроөнеркәсіп кешенін жаңа деңгейге көтеретін ірі жоба жүзеге асырылуда. Арыс қаласына қарасты Қожатоғай ауылдық округінде 50 мың басқа арналған ірі қара мал бордақылау алаңы салынып жатыр. Turkestan Agro.kz ЖШС базасында қолға алынған кешен толық қуатына шыққанда өңірдегі ең ірі өндірістік алаңдардың біріне айналмақ. Қазірдің өзінде мега-фермада 30 мыңға жуық мал бордақылануда. «Ақылды» ферма қалдықсыз өндіріс қағидатына негізделген.
Жобаның жүзеге асуы облыс әкімі Нұралхан Көшеровтің жіті бақылауында. Кешенді жүзеге асырып жатқан кәсіпкер Сырым Ертаевтің айтуынша, барлық өндірістік үдерістер, малды күтіп-бағу, азықтандыру және ветеринарлық қызмет – толық автоматтандырылған. Заманауи еуропалық технологияларды енгізу өнім сапасын арттырып, еңбек өнімділігін еселеуге мүмкіндік береді. Қазірдің өзінде дайын өнім ішкі нарықпен қатар Өзбекстан мен Тәжікстанға экспортталуда, ал алдағы жоспар –Түркия нарығына шығу.
Жоба кезең-кезеңімен жүзеге асуда. Алғашқы кезеңде бордақылау алаңының құрылысына 2,9 млрд теңге, жаңбырлатып суару техникаларын алуға 1,5 млрд теңге көлемінде жеңілдетілген несие берілген. Екінші кезеңге мемлекет тарапынан 5,9 млрд теңге қолдау көрсетілуде. Қалған қаржы жеке инвестициялар есебінен қамтылған.
Кешенде аустралиялық «торлы» мал шаруашылығы әдісі қолданылуда. Бұл жүйе бойынша бордақылау алаңы арнайы секторларға бөлініп, мал жасы мен салмағына қарай топтастырылады. Әр топқа теңгерімді рацион автоматты түрде есептеліп, жүйелі күтім жасалады. Нәтижесінде малдың тез салмақ қосуы қамтамасыз етіліп, аурулардың алдын алу тиімділігі артады. Сонымен қатар санитарлық талаптар мен экологиялық стандарттарға ерекше мән берілген. Әр сектор таза сумен қамтылып, қалдықтарды шығару жүйесі толық жолға қойылған. Мал ашық әрі кең алаңда еркін қозғалыста бағылады, бұл олардың табиғи күйін сақтап, стресс деңгейін төмендетеді. Мұндай тәсіл өнім сапасын арттырып қана қоймай, өндіріс шығындарын оңтайландырады.
Бүгінде шаруашылықта қазақы ақбас, әулиекөл және ангус тұқымды ірі қара өсірілуде. 4710 гектар алқапта мал азығы дақылдары егілуде, бұл кешенді толықтай өз жемшөбімен қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. Тәулігіне 50 мың басқа дейін 500 тонна жем беріледі. Жоба толық іске қосылғанда 100-ге жуық жаңа жұмыс орны ашылады. Қазіргі таңда 30-дан астам жергілікті тұрғын тұрақты жұмыспен қамтылған. Кешен құрылысы жыл соңында толық аяқталады деп күтілуде.
Бұл бастама Түркістан облысының аграрлық әлеуетін күшейтіп, Қазақстанның ет өндірісі саласына жаңа серпін бермек.
Жобаның ауқымы өңірдегі мал шаруашылығын индустриялық деңгейге көтеруге бағытталғанын айқын көрсетеді. Мұндай ірі кешендер тек өндіріс көлемін арттырып қана қоймай, агроөнеркәсіп саласына заманауи басқару мен технологиялық тәсілдерді енгізуге жол ашады. Бұл ауыл шаруашылығын дәстүрлі форматтан жоғары өнімді модельге көшірудің маңызды қадамы болып отыр.
Сонымен қатар жем-шөп базасының толықтай жергілікті алқаптар есебінен қамтамасыз етілуі жобаның экономикалық тиімділігін арттырады. 4710 гектар егістік жердің игерілуі мал азығының тұрақтылығын қамтамасыз етіп, сыртқы тәуелділікті азайтады. Бұл өндірістің үздіксіз жұмыс істеуіне негіз болады.
Автоматтандырылған жүйелердің енгізілуі еңбек өнімділігін арттырып, адами факторға тәуелділікті төмендетеді. Малдың жасына және салмағына қарай бөлу, рационды автоматты есептеу сияқты технологиялар өндірістің дәлдігін күшейтіп, шығындарды оңтайландыруға мүмкіндік береді. Бұл халықаралық стандарттарға сай жұмыс істеудің көрсеткіші.
Экспорттық бағыттың кеңеюі де жобаның стратегиялық маңызын арттырады. Өнімнің көрші елдерге шығарылуы және алдағы уақытта жаңа нарықтарға шығу жоспары өңірдің экономикалық беделін көтеріп, аграрлық сектордың табыстылығын арттырады. Бұл Қазақстанның ет экспорты әлеуетін күшейтеді.
Жалпы алғанда, Арыста салынып жатқан ірі мал бордақылау кешені Түркістан облысының агроөнеркәсіптік дамуына серпін беріп, заманауи технологиялар негізінде тиімді өндіріс қалыптастыруға бағытталған маңызды инвестициялық жоба ретінде бағаланады.